กลไกและการควบคุม

     กลไก หมายถึง ส่วนของอุปกรณ์ที่ทำหน้าที่ส่งผ่านการเคลื่อนที่ ทำให้มีการเปลี่ยนตำแหน่งจากต้นทางไปยังปลายทางของการเคลื่อนที่ นอกจากนี้ยังทำหน้าที่เปลี่ยนทิศทางความเร็ว ลักษณะการเคลื่อนที่ และยังช่วยผ่อนแรงทำให้ทำงานได้ง่ายขึ้นหรือมีประสิทธิภาพมากขึ้นอีกด้วย

กลไกทำอะไรได้บ้าง

     1. กลไกช่วยเปลี่ยนแปลงทิศทางการเคลื่อนที่

ภาพที่ 6.6  ของเล่นเด็กใช้ลูกเบี้ยวเป็นกลไกทำให้เกิดการเคลื่อนที่แบบขึ้น – ลง
ที่มา : http://dc202.4shared.com

     2. กลไกช่วยเปลี่ยนความเร็ว

ภาพที่ 6.7  รถจักรยานใช้ระบบเฟืองในการเพิ่มความเร็ว
http://www.thairath.co.th

     3. กลไกช่วยเปลี่ยนลักษณะการเคลื่อนที่

ภาพที่ 6.8  ตลับสายไฟใช้รอกในการม้วนเก็บสายไฟเพื่อเปลี่ยนการเคลื่อนที่จากเส้นตรงเป็นการหมุน
ที่มา : http://www.officemate.co.th

     4. กลไกช่วยผ่อนแรง

ภาพที่ 6.9  รถเครนใช้รอกพวงและคานช่วยในการเคลื่อนย้ายวัสดุก่อสร้างที่มีน้ำหนักมาก
ที่มา : http://www.thaitractor.com

     การควบคุม หมายถึง การใช้วัตถุสิ่งหนึ่งควบคุมการทำงานของวัตถุอีกสิ่งหนึ่งเพื่อใช้งานได้ตามที่กำหนด เช่น การใช้รีโมทควบคุมการปิด เปิดโทรทัศน์ การควบคุมการตัดไฟของหม้อหุงข้าวเมื่อข้าวสุก การใช้สวิตซ์แบบตั้งเวลาควบคุมการปิดเปิดอุปกรณ์ไฟฟ้า ฯลฯ
     จากความหมายของกลไกและการควบคุมข้างต้นจะเห็นได้ว่า สิ่งของเครื่องใช้แต่ละชนิดนั้น จะมีการทำงานของกลไกและการควบคุมควบคู่กันไปเสมอ ตัวอย่างเช่น พัดลมตั้งโต๊ะจะมีกลไกทำให้พัดลมสามารถเปลี่ยนทิศทางไปทางซ้ายขวาได้ โดยมีปุ่มควบคุมระดับความเร็วในการหมุนของใบพัดซึ่งเป็นตัวกำหนดแรงลมของพัดลมด้วย

ภาพที่ 6.10  พัดลมตั้งโต๊ะ
ที่มา : http://www.taweechock.com

     กลไกและการควบคุมนั้นยังมีประโยชน์ต่อการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวันของมนุษย์อีกมาก ไม่ว่าจะเป็นรถยนต์ รถจักรยาน ที่ต้องใช้กลไกในการทำให้รถเคลื่อนที่ได้ และต้องมีระบบควบคุมรถให้สามารถขับไปในทิศทางที่เราต้องการได้ หรือกาต้มน้ำที่ใช้กลไกในการตัดไฟเมื่อน้ำเดือดถึงอุณหภูมิที่กำหนดไว้ และมีระบบควบคุมอุณหภูมิเพื่อไม่ให้น้ำเดือดจนเกินไป

     จะเห็นได้ว่าในการทำงานของกลไกนั้นต้องอาศัยอุปกรณ์หรือชิ้นส่วนเป็นตัวทำให้เกิดการทำงานในลักษณะต่าง ๆ ซึ่งอุปกรณ์แต่ละประเภทก็จะมีหน้าที่ในการทำงานที่แตกต่างกันไป และจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องควบคุมการทำงานของกลไกเหล่านี้เพื่อให้เป็นไปตามความต้องการ และวัตถุประสงค์ของการใช้งาน เพราะหากปราศจากการควบคุมการทำงานของกลไกแล้วจะทำให้ไม่สามารถใช้ประโยชน์จากอุปกรณ์ หรือชิ้นส่วนกลไกนั้นได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

     อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับกลไกและการควบคุมมีมากมายหลายชนิด เช่น คาน ข้อเหวี่ยง ล้อ สปริง เพลา สายพาน เฟือง รอก และลูกเบี้ยว